Man en Paard Coaching

Motiveert mens en paard om vanuit ontspanning het beste uit zichzelf te halen

Blogs en Artikelen


Hier deel ik regelmatig mijn gedachten over coaching en training en geef ik tips over hoe je dat zelf kunt aanpakken. Onderaan deze pagina vind je een handig overzicht per onderwerp, dus scroll even naar beneden als je iets zoekt.

Zou je meer willen weten over een specifiek thema? Laat het me graag even weten via het contactformulier!

Veel leesplezier!

Hester, Man en Paard Coaching


Waarom schrikt mijn paard van dingen die helemaal niet eng zijn? Deel 2: Hoe een paard de wereld ziet


Foto: Het gezichtsvermogen van een paard is heel anders dan dat van mensen. [© Hester Stasse, 2011]


Door Hester Stasse, 17 juli 2017


In het eerste deel van dit artikel (“Aangeboren en aangeleerd”) had ik het over verschillende redenen dat een paard schrikt van dingen die wij helemaal niet eng vinden. Aan een aantal daarvan valt weinig te veranderen, omdat die nu eenmaal aangeboren zijn. Ervaring en situatie kun je wel beïnvloeden, maar in alle gevallen zal je rekening moeten houden met hoe een paard fysiek in elkaar zit, ofwel met de manier waarop een paard de wereld waarneemt. De zintuigen van een paard werken namelijk anders dan die van ons en/of hebben een andere gevoeligheidsgraad. Daardoor zitten er soms grote verschillen tussen wat jij ziet, hoort, ruikt of voelt en hoe je paard dat ervaart. In deel 2 van dit artikel ga ik in op het zicht van het paard.


Diepte zien

Doordat de ogen bij paarden, net als bij andere prooidieren, aan de zijkant van zijn schedel zitten, kunnen ze zo’n 340 tot 350 graden van de wereld om hen heen zien zonder hun hoofd te draaien (zie Afbeelding 1). Om je een idee te geven, een mens kan maar zo’n 140 graden van zijn omgeving zien als hij recht vooruit kijkt. Verder ziet een paard met zijn linkeroog grotendeels iets heel anders dan met het rechter. Het is dus goed om je te realiseren dat als je paard en jij jullie neus dezelfde kant op hebben gedraaid, je paard kan reageren op dingen die achter jullie zijn en die dus niet binnen jouw gezichtsveld vallen.

Het voordeel van die plaatsing van de ogen aan de zijkant is dat een paard zonder zijn hoofd te draaien zijn omgeving in de gaten kan houden terwijl het graast. Je kunt er dus vanuit gaan dat als jij een van de ogen van je paard kunt zien, hij jou ook kan zien. Het nadeel van die plaatsing is dat het centrale deel van het gezichtsveld van een paard, ofwel het deel dat hij met beide ogen tegelijkertijd ziet (“binoculair”) en waarmee hij diepte in kan schatten, in verhouding veel smaller is dan bij een mens. Verder moet een paard bewust op binoculair zicht overschakelen. Het kan dus niet tegelijkertijd binoculair en monoculair (wat hij met elk oog afzonderlijk ziet) waarnemen. Omdat dit centrale deel het gebied is waarin een paard diepte kan zien, zal hij zijn hoofd in de richting van het mens, dier of obstakel moeten draaien om in te schatten hoe ver het van hem af is.



Afbeelding 1: Het gezichtsveld van een paard van boven gezien.


Scherp zien

De pupillen van een paard zijn horizontaal terwijl die van een mens rond zijn. Het beeld dat een paard scherp ziet zal daardoor platter, maar tegelijkertijd breder zijn dan dat van een mens. Echter, alleen in het midden van deze strook ziet het paard scherp. Wil een paard iets scherp zien dat laag bij de grond is, dan zal hij zijn hoofd omlaag moeten bewegen. Omgekeerd zal hij zijn hoofd omhoog moeten bewegen om een voorwerp dat hoger is beter te kunnen bekijken.

Het verschil in diepte- en scherptezicht tussen jou en je paard kan je goed merken als je met je paard recht op een voor hem onbekend voorwerp als een vuilcontainer of een vreemd gevormde boomstronk afrijdt. Zoals je in het eerste deel van dit artikel al kon lezen, zal je paard zich sowieso klaar maken om te vluchten als hij het voorwerp niet kent. Maar zolang hij rechtuit loopt, ziet hij het met beide ogen en weet hij dus hoe ver hij van de container of stronk vandaan is. Dit betekent dat hij kan inschatten of hij nog op tijd kan vluchten om in veiligheid te komen, stel dat het onbekende voorwerp gevaarlijk blijkt te zijn.

Maak je echter een bocht naar links of naar rechts, zodat je paard het voorwerp nog maar met een oog kan zien (“monoculair zicht”), dan heeft hij geen idee meer hoe ver hij van het voorwerp vandaan is en of hij nog voldoende kans heeft om op tijd te vluchten. Hierdoor zal de spanning bij je paard enorm stijgen. In de meeste gevallen zal hij stil gaan staan en zijn hoofd in de richting van de container of stronk willen draaien zodat hij weer kan inschatten hoe ver hij er vandaan is. Verder zal hij zijn hoofd proberen te kantelen of hoger of lager willen houden zodat hij het voorwerp beter kan zien. Verhinder jij die beweging door zijn hoofd recht te trekken met je teugels, dan is de kans groot dat je paard het zekere voor het onzekere zal nemen en zo snel mogelijk van de container of stronk weg zal proberen te vluchten.


Blinde vlekken

Zoals je in Afbeelding 1 kunt zien, heeft je paard een aantal blinde vlekken, ofwel delen van zijn gezichtsveld waarin hij niets kan zien. Die blinde vlekken worden simpelweg veroorzaakt doordat het lichaam van het paard zijn gezichtsveld blokkeert. In de grijze gebieden op de afbeelding kan het paard wel iets zien als het zijn hoofd draait. Voor de bruingekleurde delen helpt ook dat niet, net zo min als voor het gebied onder zijn hoofd. Ligt of staat er een voorwerp op die plek, dan zal het paard van positie moeten veranderen om het te kunnen zien.

Als er plotseling iets vanuit een blinde vlek zijn gezichtsveld in beweegt, kan een paard daar behoorlijk van schrikken. Zo merk je bij jonge paarden vaak dat ze wegdeinzen als je je hand van onder hun neus (blinde vlek) naar hun ogen of voorhoofd beweegt. Paarden die al langer met mensen te maken hebben, reageren hier meestal minder op omdat ze er ondertussen aan gewend zijn geraakt.

Ook onder zijn lichaam heeft je paard een blinde vlek. Pas als hij opzij of naar achteren stapt zal hij kunnen zien wat er daar gebeurt. Dit betekent dat je paard niet ziet waar hij zijn voeten neerzet en dat kan een probleem worden als je je paard voor het eerst door een plas water of over een onbekend oppervlak wil laten stappen. Omdat een beenblessure in de natuur de dood kan betekenen voor een paard, zal hij eerst willen onderzoeken of hij zijn voeten wel veilig kan neerzetten waar jij dat had gedacht. Het is dan ook belangrijk om je paard de tijd te geven om het water- of andere oppervlak vanaf een afstandje te bekijken, terwijl hij zijn hoofd vrij omhoog en omlaag kan bewegen en kan kantelen. Mocht hij daar de behoefte aan hebben, dan kan het ook helpen als je je paard de kans geeft om het oppervlak te besnuffelen en het eventueel te “testen” met zijn hoef. Hierover lees je meer in het derde deel van dit artikel.


Beweging

Omdat ze prooidieren zijn, zijn paarden extra gefocust op bewegingen, vooral als die plotseling komen. Logisch, want roofdieren die op jacht zijn versnellen meestal als ze hun prooi willen doden of ze duiken er bovenop vanuit een verdekte opstelling. Dit verklaart ook dat je paard bijna altijd zal verschieten als er bijvoorbeeld opeens een hond uit de struiken rent. Maar ook het openklappen van een paraplu of het omvallen van een emmer zullen er bij een ongetraind paard voor zorgen dat het opzij zal springen of weg zal vluchten. Zoals je in deel 1 van dit artikel hebt kunnen lezen, heeft dit te maken met het feit dat paarden prooidieren zijn. Als ze eerst zouden gaan kijken wat die plotselinge beweging veroorzaakte en of dat wel of geen gevaar voor hun betekende, zouden ze in het wild al het haasje zijn geweest.


Licht en donker

Door een andere verdeling van de soorten lichtgevoelige cellen die in het netvlies van een paard aanwezig zijn (meer staafjes dan kegeltjes), kunnen paarden beter zien bij weinig licht dan mensen. Wel is het zo dat hun ogen meer moeite hebben dan de onze om zich aan te passen als ze van licht naar donker of van donker naar licht gaan. Hierdoor kunnen ze secondenlang niet zien of er obstakels op de grond liggen of niet. Een blind paard is een dood paard in de natuur, dus zal het zich niet zomaar in een situatie storten die hij niet kan (over)zien. Vooral bij grote verschillen in lichtsterkte zal je paard daarom vaak schichtig reageren. Sommige paarden zullen op een zonnige dag weigeren om verder dan een stap een donkere stal of trailer in te lopen. Hetzelfde kan gebeuren als je op een donkere winteravond vanuit een verlichte stal naar buiten stapt.




Afbeelding 2: Het kleurenzicht bij mensen vergeleken met dat bij paarden.


Kleuren

Helemaal honderd procent zeker is het nog niet, maar onderzoekers vermoeden dat een paard de kleuren blauw en geel het beste kan zien, terwijl de andere kleuren die wij onderscheiden voor een paard vrij dicht bij elkaar liggen (zie Afbeelding 2). Hierdoor zal een rode springbalk in de springtuin nauwelijks afsteken tegen het groene struikgewas. Aangezien paarden wel prima wit en contrasten kunnen zien, helpt het dus als er witte blokken op de balk zijn aangebracht.

Dat paarden sommige kleuren beter zien dan andere verklaart ook waarom ze heel intens naar een gele auto kunnen staan kijken. Deze springt er als het ware uit voor je paard. De trainingsmethode Dual-Aktivierung van Michael Geitner maakt hiervan gebruik bij het grondwerk, rijden en longeren. De vlaggen, pionnen en balken die worden toegepast tijdens de trainingen zijn allemaal geel of blauw.


Conclusie

Al deze verschillen zorgen ervoor dat je paard de wereld heel anders ziet dan jij. Afbeelding 3a t/m 3d geven je een idee van hoe anders dat is, terwijl Afbeelding 4a en 4b laten zien wat dit betekent als je je paard in de trailer wilt zetten.


In het derde deel van dit artikel zal ik ingaan op hoe een paard de wereld waarneemt met zijn oren, neus, huid en hoeven. Zoals je in dit tweede deel hebt kunnen zien bij de ogen, werken de zintuigen van een paard anders dan die van ons en/of hebben ze een andere gevoeligheidsgraad. Er zitten namelijk net zulke grote verschillen tussen wat jij hoort, ruikt of voelt en hoe je paard dat ervaart als bij het zicht. Overigens kan je al deze artikelen plus een heleboel extra plaatjes en een korte handleiding hoe je je paard zelf laat kennismaken met spannende situaties gratis downloaden als eBook.


Hester, Man en Paard Coaching

PS: Heb jij een vraag over het gedrag van je paard? Laat het me weten, dan vertel ik je waarom hij dat doet.



Afbeelding 3a en 3b: Een paard en een vrouw staan naast elkaar en kijken recht vooruit (uit: Equine Behaviour - Paul McGreevy).


Afbeelding 3c: Dit is wat de vrouw ziet met beide ogen (uit: Equine Behaviour - Paul McGreevy).


Afbeelding 3d: Dit is wat het paard allemaal ziet met alleen zijn linkeroog als de vrouw er niet zou staan (uit: Equine Behaviour - Paul McGreevy).


Afbeelding 4a: Als mens ben je tijdens het trailerladen van je paard volledig op de trailer gefocust en zie je weinig anders (uit: Equine Behaviour - Paul McGreevy).


Afbeelding 4b: Als je beseft hoeveel meer je paard ziet tijdens het trailerladen dan jij, kan je beter begrijpen waarom hij zo snel afgeleid is (uit: Equine Behaviour - Paul McGreevy).


Overzicht van al mijn blogs en artikelen


Vragen? Nieuwsgierig naar een specifiek onderwerp?

Mocht je vragen of opmerkingen hebben naar aanleiding van een van de blogs of artikelen, wil je meer weten over paardengedrag, of heb je een vraag over hoe coaching met behulp van paarden werkt, dan kun je altijd contact met me opnemen via de mail, telefoon of het contactformulier. Ook als je een artikel of blog zou willen lezen over een bepaald onderwerp, dan hoor ik dat graag.

Wil jij extra motivatie in je mailbox? Tips om zelf steviger in je schoenen te gaan staan, of om de relatie met je paard nog verder te verbeteren? En wil je daarnaast op de hoogte blijven van acties en aanbiedingen van Man en Paard Coaching?

Klik dan op onderstaande knop.