Man en Paard Coaching

Motiveert mens en paard om vanuit ontspanning het beste uit zichzelf te halen

Blogs en Artikelen


Hier deel ik regelmatig mijn gedachten over coaching en training en geef ik tips over hoe je dat zelf kunt aanpakken. Onderaan deze pagina vind je een handig overzicht per onderwerp, dus scroll even naar beneden als je iets zoekt.

Zou je meer willen weten over een specifiek thema? Laat het me graag even weten via het contactformulier!

Veel leesplezier!

Hester, Man en Paard Coaching


Waarom schrikt mijn paard van dingen die helemaal niet eng zijn? Deel 3: Wat een paard hoort, ruikt en voelt



Foto 1: Paarden nemen de wereld om hen heen heel anders waar dan mensen. [© Hester Stasse, 2016]


Door Hester Stasse, 30 augustus 2017


In het tweede deel van dit artikel (“Hoe een paard de wereld ziet”) schreef ik over hoe de ogen van een paard werken en op welke manieren ze verschillen van die van een mens. In deel 3 ga ik in op het gehoor, het reukvermogen en het gevoel van je paard. Ook die zintuigen werken namelijk anders dan die van ons en/of hebben een andere gevoeligheidsgraad, waardoor er soms grote verschillen zitten tussen wat jij hoort, ruikt of voelt en hoe je paard dat ervaart.


Gehoor

Behalve dat de oren van een paard een grote rol spelen in de communicatie met jou en met andere paarden, vormt het gehoor een belangrijke aanvulling op het gezichtsvermogen om de omgeving in de gaten te houden. Beide oorschelpen kunnen volledig van voor naar achteren draaien en daardoor kan een paard alle geluiden om zich heen opvangen zonder zijn hoofd te hoeven draaien. Zijn hersenen zijn zo ontwikkeld dat ze zich in geval van verschillende geluiden tegelijkertijd kunnen focussen op een specifiek geluid en op wat er verder nog te horen is. Hierbij wordt de rest als het ware even op een zijspoor gezet.

Het gehoor van een paard is veel gevoeliger dan dat van ons. Dit komt door de vorm van de oren. Geluiden worden door de tapse vorm van hun schotelantennes naar de gehoorgang geleid. Hierdoor kunnen paarden geluiden horen die zo’n tien keer zo zwak zijn dan die wij kunnen waarnemen. Je paard zal dus veel eerder reageren op een naderende motorfiets dan jij die kunt horen. En hij zal tijdens een buitenrit een takje kunnen horen breken in de bosjes, terwijl jij dat geluid niet eens hebt opgevangen. Een nadeel van dat goede gehoor is natuurlijk wel dat harde, hoge of schelle geluiden veel harder binnenkomen bij je paard dan bij jou, wat kan zorgen voor een schrikreactie. Een goed idee dus om daar rekening mee te houden.


Reuk

Als je naar een paard kijkt is zijn lange neus een van de eerste dingen die in het oog springen. Het slijmvlies dat de binnenkant van een paardenneus bedekt schijnt qua oppervlakte groter te zijn dan het hele lichaam van het paard. Met dat slijmvlies vangt een paard geuren op. Geen wonder daarom dat hij vele malen beter kan ruiken dan wij, alhoewel een hond nog beter is in geuren waarnemen. Ook de neus is voor een paard een aanvulling op de ogen en oren om zijn omgeving te scannen.

Ruikt je paard dode dieren, vuur of een geur die hij heeft verbonden aan een negatieve ervaring, dan zal zijn eerste reactie zijn om te vluchten. Woon je in een gebied met veel veeteelt, dan is het dus handig om dit in het achterhoofd te houden als je tijdens een buitenrit langs een kadaverkap wilt rijden. Bij een negatieve ervaring kun je denken aan een pijnlijke behandeling van de dierenarts die je paard bijvoorbeeld aan de geur van ontsmettingsmiddel heeft gekoppeld. Je paard zal die geur al veel eerder opvangen dan jij, waardoor het voor jou niet altijd duidelijk zal zijn waar hij nou op reageert.



Foto 2: Een flemende zebrahengst. [© Hester Stasse, 2017]


In tegenstelling tot mensen hebben paarden nog een extra systeem om geuren waar te nemen, namelijk het vomeronasaal orgaan of orgaan van Jacobson. De ingangen hiervan zitten in de neusholte en je kunt zien dat je paard zijn extra reukorgaan gebruikt doordat hij dan gaat flemen. Bij deze typische houding heeft hij zijn lip naar boven gekruld, houdt hij zijn hoofd en hals omhoog en draait hij zijn ogen weg. Dit gedrag zie je het meest bij hengsten als ze een hengstige merrie ruiken, maar ook veulens, merries en ruinen vertonen het, bijvoorbeeld als ze een aparte geur waarnemen.

Overigens helpt het je paard vaak als hij even mag snuffelen aan iets dat hij spannend vindt. Een vreemd voorwerp waar je paard stapje voor stapje (vaak met gespitste oren en omhoog en omlaag bewegend met zijn hoofd) naartoe is gelopen lijkt een stuk minder eng te worden zodra hij er grondig aan heeft kunnen ruiken.


Gevoel

De meeste mensen die met paarden omgaan zijn zich er bewust van dat paarden een bijzonder gevoelige huid hebben. Zodra een mug of vlieg, insecten die slechts een paar gram wegen, op hun vacht landt, zie je een trilling door dat stukje huid gaan om de plaaggeest weg te jagen. Behalve voor aanraking zijn paarden bijzonder gevoelig voor druk, warmte en pijn. Hierdoor kan je paard behoorlijk schrikken van een duw of tik, vooral als die vanuit zijn blinde vlek komt.

Behalve om mee te ruiken, is de neus van je paard ook belangrijk als tastorgaan. Zijn lippen zijn namelijk nog gevoeliger dan de huid op de rest van zijn lichaam. Verder zijn ze uitgerust met tastharen (die lange haren die vaak een heel eind boven hun vel uitsteken), waardoor je dit deel van de neus zou kunnen vergelijken met je vingertoppen. De combinatie van gevoelige lippen en tastharen zorgt ervoor dat een paard ook voorwerpen kan onderzoeken die zich in de blinde vlek onder zijn neus bevinden, niet onbelangrijk als hij staat te grazen.


Tastharen vind je ook boven de ogen en in de wenkbrauwen en hebben behalve de tast nog een andere functie. Ze zorgen er door hun lengte voor dat je paard op tijd gewaarschuwd wordt dat zijn neus ergens tegenaan dreigt te botsen, of dat er iets in zijn oog dreigt te komen. Knip of scheer je de tastharen van je paard helemaal weg, dan is die veiligheidsmarge verdwenen met als gevolg dat je paard zijn hoofd overal tegenaan zal stoten en blauwe plekken krijgt. Daarbij zal je paard dingen vlak onder zijn neus niet meer goed kunnen betasten en ontneem je hem als het ware zijn vingertoppen.

Waar je misschien niet direct aan zou denken, is dat paarden heel goed (geluids)trillingen in de grond kunnen waarnemen met hun hoeven. Dit gebeurt vooral door middel van de straal, die ook belangrijk is voor het paard om te bepalen op wat voor ondergrond hij loopt. Je hebt vast weleens gemerkt dat je paard heel anders gaat stappen als hij op stenen loopt dan op zand of gras. Dit heeft, zoals zoveel bij een paard, met zelfbescherming te maken. Je paard heeft op een harde ondergrond namelijk veel minder grip dan op een zachtere bodem. Zou hij even snel of ruim stappen, draven of galopperen op de hardere ondergrond, dan is het risico groter dat hij valt of zijn pezen, spieren en gewrichten overbelast raken. En in het wild zou zo’n geblesseerd paard eerder door een roofdier gepakt worden.



Foto 3: Konikpaarden die een stalen plaat onderzoeken met hun neus en hoef (veulen) [© Hester Stasse, 2014]


Heeft je paard tot nu toe alleen maar op bijvoorbeeld gras, zand en stenen gelopen, dan is de kans groot dat hij schrikt als hij plotseling een andere ondergrond als een trailerklep of dekzeil onder zijn hoeven krijgt. Behalve dat het geluid van een klep of zeil heel anders is, is het gevoel ook nieuw voor je paard. Je zal vaak zien dat hij eroverheen gaat schrapen met zijn hoef om te testen of het materiaal wel stevig genoeg is om zijn gewicht te kunnen dragen. Wil je ervoor zorgen dat je jonge paard bomb proof wordt tijdens buitenritten en wil je hem een voorsprong geven bij het trailerladen, dan is het dus slim om hem ook eens over een stevige plank of een dekzeil te laten lopen. Net als bij het introduceren van andere situaties die je paard spannend vindt, is het daarbij wel zaak om dit langzaam op te bouwen, zodat de spanning voor hem niet zo hoog wordt dat hij er vandoor wil gaan.


Dit was het laatste deel van de artikelreeks “Waarom schrikt mijn paard van dingen die helemaal niet eng zijn?” Hopelijk heeft het je een beter idee gegeven van hoe anders je paard de wereld om hem heen waarneemt dan jij, en heb je nu meer begrip voor de momenten dat hij van iets schrikt dat geen enkele bedreiging voor hem vormt. Ga je serieus met je paard of pony aan de slag om hem ervaring te geven met spannende situaties, dan is de kans groot dat ook jouw vierbener binnenkort een stuk steviger op zijn hoeven zal staan. En een ding staat vast, daar gaan jullie je allebei beter van voelen!


Hester, Man en Paard Coaching

PS: Heeft jouw paard moeite met bepaalde situaties? Door daar stapsgewijs mee aan de slag te gaan, kun je je paard een stuk stoerder maken. Er zijn heel wat boeken op de markt waarin je tips kunt lezen over hoe je dat het beste kunt aanpakken - via het contactformulier kan ik je daar een aantal van aanraden, mocht je geïnteresseerd zijn. Wil je liever begeleid worden door iemand met ervaring? Schakel dan een gedragstherapeut en/of -trainer voor paarden in. Er zit er altijd wel een in de buurt die jou en je paard kan helpen met een specifieke angst, of een schrik- en obstakeltraining kan organiseren bij jou op stal of thuis. Stuur me graag een berichtje voor meer informatie en tips.

PPS: Overigens kan je al deze artikelen plus een heleboel extra plaatjes en een korte handleiding hoe je je paard zelf laat kennismaken met spannende situaties gratis downloaden als eBook.


Overzicht van al mijn blogs en artikelen


Vragen? Nieuwsgierig naar een specifiek onderwerp?

Mocht je vragen of opmerkingen hebben naar aanleiding van een van de blogs of artikelen, wil je meer weten over paardengedrag, of heb je een vraag over hoe coaching met behulp van paarden werkt, dan kun je altijd contact met me opnemen via de mail, telefoon of het contactformulier. Ook als je een artikel of blog zou willen lezen over een bepaald onderwerp, dan hoor ik dat graag.

Wil jij extra motivatie in je mailbox? Tips om zelf steviger in je schoenen te gaan staan, of om de relatie met je paard nog verder te verbeteren? En wil je daarnaast op de hoogte blijven van acties en aanbiedingen van Man en Paard Coaching?

Klik dan op onderstaande knop.