Man en Paard Coaching

Motiveert mens en paard om vanuit ontspanning het beste uit zichzelf te halen

Blogs en Artikelen


Hier deel ik regelmatig mijn gedachten over coaching en training en geef ik tips over hoe je dat zelf kunt aanpakken. Onderaan deze pagina vind je een handig overzicht per onderwerp, dus scroll even naar beneden als je iets zoekt.

Zou je meer willen weten over een specifiek thema? Laat het me graag even weten via het contactformulier!

Veel leesplezier!

Hester, Man en Paard Coaching


Meer controle over je paard? Laat los!

Loslaten. Ofwel: geen witte knokkels, maar een ontspannen hand. [© by Hester Stasse 2018]

Voordat ik me via opleidingen ging verdiepen in paardengedrag en hoe paarden leren, had een vriendin me gevraagd of ik haar twee paarden uit de wei wilde halen op een dag dat ze daar zelf door omstandigheden geen tijd voor had. Omdat ik haar paarden niet zo goed kende, bedacht ik dat het beter was om ze een voor een naar de stal te brengen, wat bij het verlaten van de wei nog best een uitdaging bleek. Met wat gewurm, gehannes en een hele snelle actie om het schrikdraad achter het eerste paard te sluiten, lukte het me uiteindelijk om een van de twee uit de wei te krijgen. Maar toen kwam het…


Geen beweging in te krijgen

Welgemoed wandelde ik met het eerste paard richting de stal die een paar honderd meter verderop lag. Alleen leek het wel alsof dat dier steeds zwaarder werd. Voor de zekerheid trok ik nog maar wat harder aan het leidtouw, waardoor zijn snelheid bijna helemaal tot nul reduceerde. Geïrriteerd staarde ik het paard aan, dat ondertussen een aanval deed op het gras in de berm. Met enige moeite wist ik zijn neus uit het groen te krijgen zodat we verder konden lopen, maar hetzelfde verhaal herhaalde zich na een meter of tien. Wat was dit nou voor vervelend gedrag? Kon dit paard alleen maar lopen als hij een paar happen gras mocht eten? Hier had die vriendin niets over gezegd. Na de volgende paar mondenvol kwam hij weer mee, maar het duurde niet lang voordat we weer stilstonden.

Je zal begrijpen dat het even duurde voordat ik de boxdeur achter het eerste paard kon sluiten. Met iets minder enthousiasme wandelde ik dan ook terug naar de wei. Wat als het tweede paard hetzelfde deed? Eigenlijk schaamde ik me er een beetje voor dat ik een paard niet eens op een normale manier uit de wei kon halen. Gelukkig was het niet erg druk op stal. En wie weet ging het de tweede keer beter.


Wie leidt wie?

Het tweede paard. Tja. Sneller ging het wel, maar om te zeggen dat ik het idee had dat alles onder controle was… nou nee. Ik hing zowat als een vlaggetje achter dat beest aan te wapperen, terwijl hij in volle vaart op de stal afstevende. Natuurlijk probeerde ik hem door aan het touw te trekken wat af te remmen, maar hij leek het niet eens te merken. Door een paar keer stil te gaan staan en hem om me heen te laten cirkelen kreeg ik de snelheid er wel even uit, maar zodra zijn neus in de richting van de stal wees, ging het gas er weer op. Enigszins gedesillusioneerd sloot ik de boxdeur achter het tweede paard. Wat was er mis gegaan?

Nu, een heel aantal jaren later, weet ik dat wel. Het eerste paard wilde namelijk niet graag van zijn weidemaatje en het gras weg. Doordat ik continu druk op het leidtouw bleef houden, werd hij daarnaast nooit beloond voor het feit dat hij desondanks met me meeliep en dus had hij geen reden om mijn tempo te gaan aannemen. En hij had mij geleerd dat ik hem moest laten grazen als hij ging stilstaan. Slim paard, toch?

Het tweede paard wilde juist wel snel naar stal omdat hij naar zijn weidemaatje toe wilde. Verder liet ik niet duidelijk merken met welke snelheid ik wilde dat hij met me mee stapte. Zo had ik hem bijvoorbeeld stil kunnen zetten en een paar stappen achteruit kunnen laten zetten als hij me voorbij probeerde te lopen, om daarna pas weer verder te gaan richting de stal. Maar goed, dat wist ik toen nog niet.


Heb jij hier ook toevallig last van? Dan heb ik goed nieuws: dit probleem is makkelijk op te lossen.


Je moet toch elk paard gewoon kunnen leiden?

Absoluut! Alleen lijken sommige mensen er vanuit te gaan dat als je je paard een halster omdoet en daar een leidtouw aan hangt, een paard automatisch weet wat de bedoeling is. En heel vaak is dat ook zo, als het paard in zijn opleiding heeft geleerd wat er van hem verwacht wordt. Je moet een jong paard dus wel degelijk leren meelopen. Het feit dat een veulen niet wordt geboren met een halster om, zegt wat dat betreft genoeg. Maar als jij je niet bewust bent van hoe ontspannen leiden “werkt”, dan kan het gebeuren dat je je nieuwe paard steeds moeilijker meekrijgt.


Hoe doe je het dan wel?

Een paard is van nature tegen de druk in. Dat betekent dat de eerste reactie van een onbeleerd paard op wat voor druk op zijn lichaam dan ook zal zijn om terug te duwen, of - als de druk van zijn lichaam af gericht is - terug te trekken. Een paard kan echter gemakkelijk leren dat je iets anders van hem verwacht als jij lichte druk op hem uitoefent. Ik zeg expres “licht” want net als bij been- en teugelhulpen kan je je communicatie na wat oefenen zo subtiel maken dat je nauwelijks druk nodig hebt. Maar dan moet je hem wel voor dit gedrag belonen - ofwel door hem iets lekkers of een stevige krauwbeurt bij zijn schoft te geven, ofwel door de druk weg te nemen als hij het gedrag vertoont wat jij wil. Dat belonen moet je overigens direct doen, want anders ziet je paard het verband niet tussen wat hij deed en jouw beloning. Binnen 0,4 tot 1,4 seconden zelfs, dus je moet echt snel zijn.

Ik ga voor het gemak even uit van de op dit moment nog het meest voorkomende situatie waarbij je wilt dat je paard met je meekomt als je zachtjes aan je leidtouw trekt. Als je je paard wilt leren om te reageren op jouw signalen, dan beloon je in eerste instantie al de kleinste beweging in de juiste richting. In dit geval dus: je trekt aan je leidtouw en je houdt die druk op je touw totdat je ziet dat je paard een fractie naar voren beweegt met zijn lichaam. Dan laat je de druk op je touw direct wegvallen. Niet door je hele touw op de grond te laten vallen natuurlijk, maar door je handen te ontspannen en ervoor te zorgen dat er een boogje in je touw ontstaat. In deze fase hoeft je paard overigens nog geen hoef te verzetten, alhoewel dat natuurlijk wel mag.

Je herhaalt dit een paar keer voordat je naar de volgende stap gaat. Nu ontspan je je touw pas als hij een duidelijke beweging voorwaarts maakt met zijn lichaam. De volgende stap is om de druk weg te laten vallen zodra hij zijn hoef verzet en vervolgens als hij meerdere passen achter elkaar zet. Vertraagt of versnelt je paard, dan neem je weer even druk op de lijn op die je direct loslaat zodra hij weer dezelfde snelheid loopt als jij. Het uiteindelijke resultaat is dat je paard aan een losse lijn met je meeloopt. Met andere woorden, je loopt niet continu met witte knokkels, een strakke lijn en een dichtgeklemde hand.


Stilzetten kan net zo’n grote uitdaging zijn

Behalve leiden, is het ook nuttig om je paard een duidelijk signaal te leren om te stoppen. Ik heb zelf geleerd om wat dat betreft zo duidelijk mogelijk te zijn, namelijk door mezelf volledig om te draaien zodat ik in tegenovergestelde richting kijk als het paard. Je doet dat door jezelf om te draaien, in dezelfde beweging je lijn over te pakken zodat het grootste gedeelte daarvan nu in je andere hand komt te liggen en je leidhand aan de kant van je paard blijft, en gaat stilstaan. Eventueel kan je jezelf even extra groot maken en je paard aankijken om hem te laten weten dat je niet wil dat hij verder stapt. Doet hij dat wel, dan neem je druk op op je touw om hem terug te zetten op de plek waar je hem het signaal gaf om stil te gaan staan. Uiteraard neem je die druk weer direct weg zodra je paard op zijn oorspronkelijke plaats staat. Ook je lichaam ontspan je zodra hij dat doet en je kijkt hem niet meer rechtstreeks aan maar vanuit je ooghoeken. Zo lang je paard braaf blijft staan, zit er dus een boog in je lijn en ben jij zo relaxt mogelijk.

Zet je paard tijdens het stilstaan een stapje voor- of achterwaarts zonder dat je hem dat hebt gevraagd, dan laat je hem dat stapje rustig terugzetten door weer even druk op te nemen en die los te laten zodra hij weer op zijn oude plek staat. Wees hier heel consequent in: mag hij dat stapje niet zetten, dan mag het nooit, dus ook niet op feestdagen, je verjaardag of in de vakantie. Vooral gevoelige en beweeglijke paarden kunnen het in het begin moeilijk vinden om langere tijd stil te staan. In dat geval is het slim om het ze zo makkelijk mogelijk te maken en de tijd dat je samen op dezelfde plaats blijft staan kort te houden. In eerste instantie is een seconde al genoeg. Gaat dat goed, dan kun je de tijd langzaam uitbreiden tot 2 seconden, 3, 4 etc. totdat hij meerdere minutenlang rustig naast je kan blijven staan.


(Ont)spannende situaties

Het is best een uitdaging om je hersenen om te programmeren, maar wanneer dat lukt, zal je merken dat je spannende situaties veel beter aankunt met je paard. Juist wanneer je allerlei rampscenario’s voor ogen krijgt, helpt het namelijk om jezelf zoveel mogelijk te ontspannen. En dat is inderdaad precies het tegenovergestelde van wat je van nature zal doen: je spieren aanspannen, je adem inhouden of juist sneller gaan ademen en het leidtouw of de teugels strakker aantrekken. Al jouw tekenen van spanning merkt je paard en zorgen ervoor dat hij zelf nerveuzer wordt. Want als jij het al spannend vindt, wat moet hij er dan wel niet van denken? Ben je juist ontspannen, dan heeft hij veel minder reden om zich druk te maken; jij geeft immers het goede voorbeeld.

Misschien denk je nu: “Maar wat als mijn paard toch wegspringt; dan kan ik hem toch nooit houden?” Klopt. Maar als je paard het zo spannend vindt dat hij er echt vandoor wil, dan moet jij wel heel sterk zijn, of je paard heel klein om hem dat te beletten. Want als een dier van een paar honderd kilo niet wil doen wat jij in gedachten hebt, dan ben je gauw uitgepraat. Dus kan je er beter voor kiezen om jouw eigen spanning al zo laag mogelijk te houden. En ervoor te zorgen dat je geen al te grote stappen zet in je training. Daarnaast: als je je leidtouw of -lijn losjes vasthoudt, kan je altijd je hand dichtknijpen om je paard door middel van een rukje aan het halster eraan te herinneren dat jij er ook nog bent. Vervolgens laat je die spanning direct weer los.


Probeer het zelf eens

Een tijdje terug was ik bij een paard dat het heel spannend vond om langs de grote rollen plastic te lopen die je weleens langs aspergevelden ziet liggen. Haar eigenaresse vertelde me dat ze haar merrie altijd extra kort pakte als ze zo’n stel rollen passeerde. “Ja,” zei ze, “dan loopt ze nog steeds te dribbelen en te snuiven en kan ik haar maar net houden, maar ik heb haar in ieder geval onder controle.” Ik vroeg haar of ze mee wilde doen aan een experiment. Dat zag ze best zitten, maar alleen als ik het eerst voor zou doen. Geen probleem natuurlijk, dus ik nam haar paard van haar over, schudde mijn schouders en armen los, haalde een paar keer diep adem en liep rustig met een losse lijn langs de rollen plastic. De merrie liep zonder te versnellen, zonder te snuiven en zelfs zonder haar hoofd en hals omhoog te doen met me mee. Haar eigenaresse stond met grote ogen te kijken.

“En nu jij,” zei ik en gaf haar de lijn in handen. “Eerst ga je je even ontspannen. Als je je spanning kwijt bent, denk je je in dat je op een mooie zomerdag met je paard naar het strand gaat en dat jullie daar allebei zin in hebben. Vervolgens ga je lopen, waarbij je ervoor zorgt dat je lijn zo losjes mogelijk is.” Ondanks de dubieuze blik in haar ogen, deed de eigenaresse precies wat ik gezegd had en liep, net zoals ik, met een ontspannen merrie naast haar langs de rollen plastic.


Loslaten dus

Even kort alles op een rijtje. Let op je eigen houding en ademhaling en verander die als ze te gespannen zijn. Zorg ervoor dat je alleen druk opneemt op je leidtouw als je iets van je paard vraagt, op alle andere momenten heb je een boogje in je touw. Timing is heel belangrijk als je je paard wilt leren begrijpen wat je van hem wil, dus laat de spanning op je leidtouw zo snel mogelijk los zodra je paard doet wat je van hem vraagt. Begin met een zo makkelijk mogelijke situatie en maak het jou en je paard stapsgewijs steeds moeilijker totdat jullie samen elke situatie aankunnen.

Een paar extra tips voor als je aan de slag gaat, die je uit mijn eerdere blogs zult herkennen:

  • Zorg ervoor dat je geen tijdsdruk hebt als je gaat trainen.
  • Blijf geduldig met zowel je paard als jezelf; een gewoonte heb je meestal niet in een keer veranderd.
  • Kies een omgeving waar je paard en jij je veilig in voelen, vooral als je voor het eerst gaat trainen (bekend terrein, af te sluiten, rustig tijdstip).

Als je zorgt voor de meest optimale omstandigheden om te trainen, is de kans het grootst dat je paard en jij in korte tijd flinke stappen in de goede richting gaan maken.

Heel veel succes met loslaten!


Hester, Man en Paard Coaching - Motiveert mensen en paarden om vanuit ontspanning het beste uit zichzelf te halen

PS: Mocht je vragen hebben of vastlopen tijdens je training, aarzel dan niet om contact op te nemen, want ik help jou en je paard graag verder.

PPS: Uiteraard geldt loslaten als je meer controle wilt ook metaforisch. Als je in je werk, familieleven of op school krampachtig probeert om iets te bereiken, dan zal dat in de meeste gevallen een stuk minder makkelijk gaan dan als je er wat losser in gaat staan. Het kan dus geen kwaad om te kijken op welke punten je nog meer wat extra controle zou kunnen gebruiken.


Overzicht van al mijn blogs en artikelen


Vragen? Nieuwsgierig naar een specifiek onderwerp?

Mocht je vragen of opmerkingen hebben naar aanleiding van een van de blogs of artikelen, wil je meer weten over paardengedrag, of heb je een vraag over hoe coaching met behulp van paarden werkt, dan kun je altijd contact met me opnemen via de mail, telefoon of het contactformulier. Ook als je een artikel of blog zou willen lezen over een bepaald onderwerp, dan hoor ik dat graag.

Wil jij extra motivatie in je mailbox? Tips om zelf steviger in je schoenen te gaan staan, of om de relatie met je paard nog verder te verbeteren? En wil je daarnaast op de hoogte blijven van acties en aanbiedingen van Man en Paard Coaching?

Klik dan op onderstaande knop.