Man en Paard Coaching

Motiveert mens en paard om vanuit ontspanning het beste uit zichzelf te halen

Blogs en Artikelen


Via mijn blogs en artikelen geef ik je graag tips uit eigen ervaring zodat jij en/of je paard lekkerder in jullie vel gaan zitten. Want dat is mijn grootste doel: dat mensen en paarden volledig zichzelf kunnen en mogen zijn en genieten van het leven.

Onderaan deze pagina vind je een handig overzicht per onderwerp, dus scroll even naar beneden als je iets zoekt. En zou je meer willen weten over een specifiek thema? Laat het me dan graag even weten via het contactformulier!

Veel leesplezier!

Hester, Man en Paard Coaching


Wat doet mijn paard nou? Over luchtzuigen en kribbebijten - deel 2

Deel 2: Over stalmanagement, vroeg en/of abrupt afspenen, stressvolle situaties en waarom sportpaarden vaker luchtzuigers zijn


In het eerste deel van deze Gedragsspecial over Luchtzuigen en Kribbebijten had ik het over hoe het gedrag eruitziet, welke paarden meer risico lopen om dit gedrag te ontwikkelen en hoe het kan ontstaan. Daarnaast heb ik besproken welke fases er te herkennen bij deze stereotypie en wanneer het gedrag nog valt te veranderen. In dit tweede deel ga ik in op welke factoren het gedrag kunnen veroorzaken en waarom sportpaarden vaker luchtzuigers zijn dan recreatiepaarden.


Stalmanagement en natuurlijke behoeften

Het woord “stalondeugd” is nogal misplaatst. Het lijkt op die manier namelijk alsof het paard ervoor kiest om de ondeugd uit te hangen in zijn stal. Terwijl juist die stal en de manier waarop het stal-, trainings- en diermanagement is ingestoken in de meeste gevallen de oorzaak is dat hij het gaat doen. Hoe minder voorspelbaar zijn omgeving of situatie is en hoe minder controle het paard heeft over die omgeving of situatie, des te meer stress dat oplevert. Sommige paarden zullen daardoor naar binnen keren, andere zoeken een uitlaatklep in een stereotypie.

Een paard is een dier dat een aantal natuurlijke behoeften heeft, zoals sociaal contact, vrije beweging, rust en het eten van veel ruwvoer in kleine beetjes verspreid over de dag. Het niet voldoende tegemoetkomen aan de natuurlijke behoeften levert stress op. Is dit langdurig het geval en kan het paard niets doen om de situatie zelf te veranderen (controleerbaarheid), dan gaat hij op zoek naar manieren om die spanning te laten afnemen.

Afhankelijk van de behoefte die paarden het meest hebben kan zich dat uiten in verschillende stereotypieën. Ten eerste zijn dat de orale stereotypieën, waarbij het paard vervanging zoekt voor zijn behoefte om te kauwen, knabbelen (ook aan elkaar) of zogen. Hieronder vallen luchtzuigen, kribbebijten, houtknagen, met de tong spelen, overmatig aan dingen likken en met de tanden aan de tralies bijten of erlangs schuren.

Ten tweede zijn dat de locomotie-stereotypieën, ofwel de stalondeugden waarbij beweging de belangrijkste motivatie is. Dat kan vrije beweging zijn, maar ook de behoefte om naar andere paarden toe te lopen, of van de situatie weg te lopen. Bekende vormen hiervan zijn boxlopen, weven, en langdurig schrapen met de hoef.


Ruwvoer versus krachtvoer

Luchtzuigen zie je vaak extra tijdens het eten en nadat een paard gegeten heeft, vooral bij krachtvoer. In tegenstelling tot bij mensen en bijvoorbeeld honden, komt de speekselproductie bij paarden enkel op gang als ze eten. Eet een paard lange tijd niet, dan dan stijgt de maagzuurspiegel in de maag. Wordt deze niet minder zuur gemaakt doordat een paard ruwvoer eet, dan kan de zuurspiegel zo ver stijgen dat hij het deel van de maag bereikt dat niet beschermd is tegen maagzuur. Het maagzuur kan daar maagzweren veroorzaken.

Extra krachtvoer geven helpt overigens niet. Krachtvoer is zo geconcentreerd dat het juist voor een toename van de zuurgraad in de maag zorgt. Daarbij geef je een minder grote hoeveelheid van dit voer dan dat je ruwvoer geeft en heeft een paard dat vrij snel op, zodat hij minder speeksel hoeft aan te maken. Hierdoor wordt het maagzuur niet voldoende geneutraliseerd en wordt de maag zuurder. Omdat paarden wel de behoefte hebben om te kauwen en het stress geeft als ze dat niet doen, kunnen ze aan hun voerbak en/of box gaan bijten om daaraan tegemoet te komen. Uiteraard komt de stress door de pijn die ze van de maagzweren ondervinden daar nog bovenop.

Zorg er dus vooral voor dat je paard hooguit 4 uur zonder ruwvoer staat om maagzweren te voorkomen en het risico dat hij gaat luchtzuigen zo klein mogelijk te maken. Je kunt de tijd die je paard over een bepaalde hoeveelheid hooi doet verlengen door het in een hooinet te geven. Verder helpt het als hij in zijn box op stro staat in plaats van op vlas of zaagsel, want dan kan hij op het stro knabbelen als het hooi op is.


Eén paard is geen paard

Een paard dat alleen gehuisvest is en blijft een sociaal dier dat behoefte heeft aan gezelschap. Om mee te kunnen spelen, elkaar te groomen en om ontspannen te kunnen slapen als de ander op wacht staat. Sommige paarden hebben meer behoefte aan gezelschap dan andere, maar de behoefte is er sowieso. Vandaar dat paarden stress kunnen krijgen als ze geen zicht op andere paarden hebben. Voor een aantal paarden is enkel het kunnen zien van andere paarden onvoldoende; dit zijn paarden die echt behoefte hebben aan fysiek contact.


Abrupt of te vroeg afspenen

In de natuur blijven veulens bij hun moeder totdat die laat merken dat ze hen niet meer wil zogen. Dit is meestal rond de tijd dat het volgende veulen op komst is. Op dat moment is een veulen sowieso al veel minder vaak in de buurt van de merrie te vinden dan, omdat hij gras eet en veel optrekt met leeftijdgenoten. Merrie en veulen nemen dus geleidelijk meer afstand.

Veel warm- en volbloedveulens worden afgespeend als ze tussen de 4 en 6 maanden oud zijn. Dit gaat vaak nog op een hele abrupte manier: van het ene op het andere moment wordt het veulen naar een box buiten gehoorafstand van de merrie verplaatst of wordt hij bij een groepje leeftijdgenoten gezet. Op die leeftijd drinkt een veulen nog vaak bij de merrie en dus zal hij de behoefte om te zogen ook hebben als ze plotseling wegvalt. De kans is dan groot dat hij op andere paarden of voorwerpen gaat zuigen en dat kan het begin zijn van luchtzuigen.


Stressvolle situaties

Ook abrupte veranderingen in het stalmanagement, de training of de huisvesting kunnen veel stress opleveren die vooral bij gevoelige paarden tot stereotypieën kunnen leiden. Als een paard bijvoorbeeld van 24/7 op de wei/paddock naar een stal verhuist waar hij vooral in een box staat kan hij daarvan enorm van slag af raken. Zeker als hij daar weinig of geen contact met andere paarden heeft en/of hij te weinig ruwvoer krijgt.

Eenzelfde situatie krijg je als een paard van de ene op de andere dag heel veel en intensief getraind wordt. En er zijn paarden die wegkwijnen als ze na jaren hoog in de sport te hebben gelopen met pensioen gaan. En ook paarden die op boxrust worden gezet, of vanwege een besmettelijke ziekte in quarantaine moeten kunnen uit frustratie gaan luchtzuigen. Een meer geleidelijke overgang zou in deze gevallen minder stress veroorzaken.

Dingen die voor ons de normaalste zaak van de wereld zijn, kunnen bij paarden behoorlijk wat stress veroorzaken. Hierbij gaat het om activiteiten die ze minder leuk vinden en die ze niet kunnen vermijden of beïnvloeden. Zo kunnen sommige paarden behoorlijk van slag af raken als ze worden gepoetst terwijl ze vastgebonden staan, hun stal wordt uitgemest terwijl ze erin staan, of als ze weggeleid worden bij andere paarden dan wel alleen achterblijven.


Sportpaarden

Zoals ik eerder al noemde, komt luchtzuigen vaker voor bij paarden die hoog in de sport lopen. Dit heeft verschillende oorzaken. Ten eerste staan ze hoog in het bloed door kruisingen met Arabieren en Engelse volbloeden. Verder worden bijvoorbeeld dressuurpaarden gefokt op (hoog)gevoeligheid zodat ze op de kleinste hulpen kunnen reageren. Dit heeft als nadeel dat ze van nature gevoeliger voor stress zijn.

Bij meer traditioneel werkende fokkers worden sportpaarden als veulen vroeg en abrupt afgespeend. De opleiding van renpaarden en dravers begint meestal al als ze pas een jaar oud zijn, zodat ze op tweejarige leeftijd hun eerste koers kunnen lopen. En het merendeel van de sportpaarden wordt nog steeds op een manier gehouden die ver van de natuurlijke levenswijze van paarden af staat: ze krijgen veel krachtvoer en weinig ruwvoer, hebben weinig of geen contact met andere paarden en staan het grootste deel van de dag op stal. Allemaal punten die een paard veel spanning kunnen opleveren.


Extra risico op luchtzuigen

Samengevat zijn er dus verschillende situaties waarbij het risico extra hoog is dat een paard gaat luchtzuigen:

  • Te weinig ruwvoer en te veel krachtvoer.
  • Geen stro in de box/stal.
  • Geen of bijna geen sociaal contact.
  • Te weinig te zien of te doen gedurende de dag.
  • Als veulens of (jonge) paarden het grootste deel van de tijd in een box worden gehouden.
  • Abrupte verslechtering van de stalomstandigheden.
  • Als jonge paarden vanuit de opfok naar het grootste deel van de dag (alleen) op stal gaan.
  • Als veulens zonder moeder opgroeien en daardoor onvoldoende kunnen zogen, of als ze te vroeg worden afgespeend.
  • Bewegingsarme geïsoleerde stalling wegens ziekte of blessures.
  • Te snelle opbouw van de training, bijvoorbeeld van een opfoksituatie direct naar elke dag langdurig trainen.
  • Te harde (stressvolle) trainingsmethodes.


In het derde en laatste deel van deze Gedragsspecial over Luchtzuigen en Kribbebijten bespreek ik de mythes rond luchtzuigen, de nadelige gevolgen van het gedrag en oplossingen die niet en wel werken.


Hester, Man en Paard Coaching


PS: Heb jij een vraag over luchtzuigen of ander gedrag? Laat het me weten, dan vertel ik je er graag meer over. Of ik schrijf er binnenkort een kort artikel over.


PPS: Red, het paard op de foto, zit in Fase 3 van de stereotypie (zie Deel 1) en is een voormalig sportpaard. Hij heeft in Finland in de drafsport gelopen en in die tijd is het gedrag ontstaan. Tegenwoordig leeft hij onder ideale omstandigheden: 24/7 in een groep in een enorme paddock paradise met onbeperkt ruwvoer. Hij zuigt enkel lucht nadat hij heeft gegeten, of als hij het een tijd niet heeft kunnen doen tijdens een buitenrit of training.


Overzicht van al mijn blogs en artikelen

Jij en je paard

Hoe je paard omgaat met spannende situaties, dingen en dieren - deel 1

Hoe je paard omgaat met spannende situaties, dingen en dieren - deel 2

Het basis spanningsniveau van je paard

De 5 factoren die van jouw buitenrit een feestje of een flop maken

Mijn grootste buitenrijblunders

Is jouw paard een fiets?

Focus jij op wat je NIET wil of op wat je WEL wil?

Gedoe bij de trailer deel 1: Waarom lokken met een emmer voer bijna nooit werkt

Gedoe bij de trailer deel 2: “Mijn paard staat eindelijk in de trailer. En nu? Klep dicht en rijden?”

Gedoe bij de trailer deel 3: Waarom je je paard eerst moet losmaken en dan pas de achterstang moet openen

Gedoe bij de trailer deel 4: Waarom sederen trailerlaadproblemen kan veroorzaken of verergeren

Weet jij hoeveel invloed JIJ op je paard kunt hebben?

Kan jij mijn paard niet gewoon even voor me fiksen?

Kijk eens naar wat er WEL goed gaat

Hoe duidelijk ben jij voor je paard?

Ik heb hem even alle hoeken van de bak laten zien!

Training geannuleerd!

Houd je klep in de gaten!

Stel je bent een paard... De Trailertijdmachine

Heb jij ook last van startproblemen?

Een klopje op de hals klopt niet altijd

Creatief met Balk - Deel 1

Creatief met Balk - Deel 2

Creatief met Balk - Deel 3

Creatief met Balk - Deel 4

Creatief met Balk - Deel 5

Train jij je paard vaker dan nodig?

Nieuwe gewoonte aanleren? Begin klein!

Je paard snapt niet dat de bron van jouw spanning tussen je oren zit

Gewoon doorgaan; waar een wil is...

Loop jij weleens aan de rechterkant van je paard?

Minder stress bij "andersom" vervoeren

Wandelen met je paard: het effect van deeldoelen

Dit is een parkeerplaats!

Wint je paard als je afstapt als je paard ergens niet voorbij durft?

Blijft jouw paard liever in de wei als je hem komt halen?

Een paard starten op een "sympathieke" manier zorgt voor minder stress tijdens de training

Paarden blijven schrikken van nieuwe voorwerpen

Er zijn geen echte wilde paarden meer op aarde

De invloed van jouw lichaamshouding op je paard

Meer controle over je paard? Laat los!

Soms kun je beter NIET met je paard gaan trainen

Ik heb helemaal geen hulp nodig!

Paard met gebruiksaanwijzing

Ga trainen en blijf trainen!

Hoe weet ik of mijn paard bang is?


Vragen? Nieuwsgierig naar een specifiek onderwerp?

Mocht je vragen of opmerkingen hebben naar aanleiding van een van de blogs of artikelen, wil je meer weten over paardengedrag, of heb je een vraag over hoe coaching met behulp van paarden werkt, dan kun je altijd contact met me opnemen via de mail, telefoon of het contactformulier. Ook als je een artikel of blog zou willen lezen over een bepaald onderwerp, dan hoor ik dat graag.

Wil jij extra motivatie in je mailbox? Tips om zelf steviger in je schoenen te gaan staan, of om de relatie met je paard nog verder te verbeteren? En wil je daarnaast op de hoogte blijven van acties en aanbiedingen van Man en Paard Coaching?

Klik dan op onderstaande knop.