Man en Paard Coaching

Motiveert mens en paard om vanuit ontspanning het beste uit zichzelf te halen

Blogs en Artikelen


Via mijn blogs en artikelen geef ik je graag tips uit eigen ervaring zodat jij en/of je paard lekkerder in jullie vel gaan zitten. Want dat is mijn grootste doel: dat mensen en paarden volledig zichzelf kunnen en mogen zijn en genieten van het leven.

Onderaan deze pagina vind je een handig overzicht per onderwerp, dus scroll even naar beneden als je iets zoekt. En zou je meer willen weten over een specifiek thema? Laat het me dan graag even weten via het contactformulier!

Veel leesplezier!

Hester, Man en Paard Coaching


Buitenrijden: Spannende Situaties-1

Hoe je paard omgaat met spannende situaties, dingen en dieren - Deel 1

Een van de 5 factoren die van jouw buitenrit een feestje of een flop kunnen maken

In het vorige artikel van deze reeks over ontspannen buitenrijden had ik het over hoe het basis spanningsniveau van je paard ervoor kan zorgen dat je paard zich al gespannen voelt voordat je met je buitenrit begint. Er zit dan dus al een laag of laagje in zijn spanningsemmertje. Stel dat het niveau in zijn emmertje vlak onder de rand zit, dan hoeft er maar weinig te gebeuren voordat het overloopt. Heb jij ervoor gezorgd dat het basis spanningsniveau van je paard laag is, dan heb je meer ruimte om spannende situaties aan te gaan. Maar eigenlijk wil je de hoeveelheid spanning die je paard onderweg aan zijn emmertje toevoegt natuurlijk het liefst zo laag mogelijk houden, want dan blijf je die ruimte houden voor het geval er echt iets heftigs zou gebeuren.

Dit is het eerste deel van het artikel "Hoe je paard omgaat met spannende situaties, dingen en dieren".


Een ding wil ik vooraf even expliciet noemen:

Je paard stelt zich nooit aan als hij schrikt of ergens niet langs durft!

Nooit. Dat kunnen paarden namelijk niet. “Doen alsof” staat niet in hun woordenboek en er zijn ook geen Oscars voor de beste acteur of -actrice onder de paarden. Als je paard schrikt of er bang uitziet, dan is hij dus echt bang. Punt. Dat betekent echter niet dat je niets aan die angst kunt doen. Want door je paard te leren omgaan met spannende situaties kan je hem een stuk stoerder maken. Bijkomend voordeel is dat je je band met je paard versterkt, dus ik kom sowieso nog terug op het onderwerp “training”. Eerst wil ik even ingaan op waarom het ene paard veel heftiger op een spannende situatie reageert dan het andere en hoe hij die spanning laat zien.


Ieder paard reageert anders

Bombproof of megagevoelig

Sommige paarden lijken bombproof te worden geboren, andere maken al een noodsprong als er een speld valt. Net als bij mensen is er bij paarden een groot verschil in gevoeligheid en in hoe ze reageren als er iets gebeurt. Dit heeft deels te maken met de bloedlijnen en het karakter. Zo worden moderne sportpaarden gefokt op extreme gevoeligheid, zodat ze de kleinste hulpen van hun amazone of ruiter op kunnen pikken. Een nadeel daarvan is dat ze ook veel meer open staan voor andere prikkels van binnenuit en van buitenaf, en dat kan ervoor zorgen dat ze veel heftiger reageren op datzelfde plastic zakje als een paard van een minder gevoelige familie. Ook een kleine blessure kan bij een gevoelig paard een grotere impact hebben. Simpelweg doordat het harder binnenkomt.


Introvert of extravert

Het karakter van je paard is een andere belangrijke factor die bepaald hoe hij reageert op spannende situaties en hoe hij zijn spanning vervolgens loslaat. Zo zal een paard met een extravert karakter een hele grote reactie laten zien, maar kunnen veel van die paarden hun spanning ook snel weer loslaten. Introverte paarden laten daarentegen nauwelijks of helemaal niet zien dat ze de situatie spannend vinden, tenzij je heel goed kijkt of ze een hartslagmeter omdoet. In veel gevallen zal het bij zulke paarden langer duren voordat ze zich weer ontspannen.

Ook de combinaties grote reactie met lang gespannen blijven en nauwelijks reactie en het snel weer kwijt zijn bestaan overigens. Let dus goed op hoe jouw paard reageert en hoe snel hij zijn spanning kwijt is. Duurt dat een tijdje, dan is het belangrijk om je paard een time-out te gunnen. Je monteert zo als het ware een kraantje onder in zijn spanningsemmertje en helpt hem om het spanningsniveau te laten zakken. Daarna kan je gewoon weer rustig verder wandelen of rijden.


Het probleem van “trigger stacking”

“Hij ontplofte opeens!” is een uitspraak die ik regelmatig hoor van mensen die een heftige ervaring achter de rug hebben tijdens een buitenrit. En misschien lijkt het inderdaad alsof je paard vanuit het niets gek ging doen, maar ik heb gemerkt dat er in de meeste gevallen iets anders aan de hand is. Het gaat daarbij om het probleem dat ik in het inleidende artikel al noemde en dat “trigger stacking” of “spanning stapelen” heet. Ik geef even een voorbeeld van hoe dat kan ontstaan.


Voorbeeld uit de praktijk

Je paard heeft zich in de wei verstapt. Niet genoeg om kreupel te lopen, maar wel zo dat hij een klein pijntje voelt. Je hebt de afgelopen maanden flink getraind en daardoor is zijn bespiering flink toegenomen. Eigenlijk past daardoor het zadel niet meer helemaal en je bent al aan het sparen voor een nieuw. Verder heeft je paard het prima naar zijn zin in de groep paarden waar hij deel van uitmaakt. Je merkt wel vaker dat hij het best moeilijk vindt om bij ze weg te gaan. Jij hebt een afspraak ’s middags en maakt je zowel over het onderwerp daarvan als de vraag of je op tijd terug zal zijn een beetje zorgen.

Terwijl jullie steeds verder van stal vandaan rijden, zijn jullie langs een woest blaffende hond, een kliko en een waslijn vol wapperende was gekomen. Omdat je niet te laat op je afspraak wilt komen, besluit je om geen time-out te pakken maar door te rijden. Je merkt wel dat je paard iets sneller stapt dan gebruikelijk en ook zijn hoofd en hals steken wat verder omhoog dan anders. Maar ja, het is al zo vaak goed gegaan, waarom zou je je buitenrit afbreken en teruggaan?

Dan komen jullie de bocht om en zien jullie een vogelverschrikker midden in het land staan. Die zijn jullie nog nooit eerder tegengekomen. Je paard stopt en probeert zich om te draaien. Normaalgesproken laat hij dit gedrag nooit zien als hij iets nieuws tegenkomt, dus duw je je hielen misschien iets steviger in zijn flanken dan je bedoelde. Je paard steigert en gaat in volle galop richting stal.

Dus… was dit een plotselinge explosie? Als je goed gaat kijken dan ben je het vast met me eens van niet. Het moeilijke van deze situatie is dat elk afzonderlijke punt normaalgesproken niet genoeg spanning zou opleveren voor je paard om te reageren, maar doordat er steeds meer in zijn emmertje komt, loopt dat op een bepaald moment over. Op zo’n moment kan iets waar je paard normaalgesproken niet of nauwelijks op reageert de spreekwoordelijke druppel zijn.


Hoe je kunt merken dat het spannend wordt of was

Ongetwijfeld heeft je paard je voor die explosie al een aantal signalen gegeven dat het hem teveel dreigde te worden. In het voorbeeld hierboven dat sneller stappen dan anders. Dat geldt trouwens niet voor alle paarden; sommige zijn juist bijna niet vooruit te branden als ze het spannend vinden worden. Ook de stand van zijn hoofd en hals is een belangrijk teken: als die in standje giraf staan, dan vind je paard de situatie een behoorlijke uitdaging. En let eens goed op zijn oren; draaien die regelmatig naar jou toe, of staan ze strak naar voren gericht?

Onder het zadel heeft je paard in de meeste gevallen iets minder mogelijkheden om te laten zien dat hij het spannend vond dan in vrijheid. Daarbij zijn een aantal tekenen die je paard waarschijnlijk heeft laten zien op zijn rug iets minder makkelijk op te vangen dan ernaast. Zo is de kans groot dat hij zijn staart aangeklemd had of juist heel hoog gedragen als een Arabierenstaart, zijn ogen en neusgaten opengesperd waren en zijn lippen op elkaar geperst. Zijn ademhaling zal versneld zijn geweest en ook zijn spierspanning zal een stuk hoger zijn geweest dan normaal.

Ook nadat jullie iets engs zijn gepasseerd, kan je aan je paard zien dat hij het best spannend vond. Dat gaat soms om hele subtiele dingen als knipperen met de ogen, de ogen afdraaien, of gapen, maar ook om beter zichtbare dingen als het hoofd en de hals wegdraaien, zich uitschudden, kauwen en likken en zichzelf (proberen te) krabben of te schuren. In het schema dat gebaseerd is op de spanningstrappen van Rachaël Draaisma zie je welke lichaamstaal je paard kan laten zien bij verschillende spanningsniveaus. Die kan je dus zowel zien als de spanning toeneemt, als wanneer deze afneemt.

Signalen die je paard geeft bij steeds hogere spanning


100% bombproof bestaat niet

Ik noemde het al in het inleidende artikel: helemaal niet reageren op een plotselinge beweging in de struiken of een plotseling geluid is niet realistisch. Een schrikreactie, al is het enkel even met de ogen knipperen, is heel natuurlijk. Dat geldt voor jou net zo goed als voor je paard. Maar het gaat erom wat er daarna gebeurt. Hebben je paard en jij samen al zoveel meegemaakt dat het bij de schrikreactie blijft en jullie - eventueel na een korte time-out - weer rustig door kunnen gaan met jullie buitenrit? Of heb je juist het gevoel dat je paard steeds heftiger gaat reageren? In het laatste geval is de kans groot dat je paard ofwel iets mankeert, of dat je iets verkeerd doet in de training, bijvoorbeeld de timing van je beloning of het weg laten vallen van de druk. Ik zou je dan aanraden om professionele hulp in te schakelen. In het eerste geval van een dierenarts en in het tweede van een gedragstherapeut en/of -trainer. Op die manier voorkom je ongelukken.


Als je aan de slag gaat met schriktraining, dan is het fijn om te weten waar je paard op zou kunnen reageren zodat je je daarop kunt focussen. Weet jij hoe de wereld eruitziet als je die door de bril van je paard zou bekijken? In het volgende deel van dit artikel laat ik je dat ervaren, zodat je beter begrijpt waarom hij het op sommige momenten op een lopen zet.


Hester, Man en Paard Coaching

PS: Heb je de vorige delen van deze reeks over ontspannen buitenrijden al gelezen? Kijk dan even hier.


Overzicht van al mijn blogs en artikelen

Jij en je paard

Hoe je paard omgaat met spannende situaties, dingen en dieren - deel 1

Hoe je paard omgaat met spannende situaties, dingen en dieren - deel 2

Het basis spanningsniveau van je paard

De 5 factoren die van jouw buitenrit een feestje of een flop maken

Mijn grootste buitenrijblunders

Is jouw paard een fiets?

Focus jij op wat je NIET wil of op wat je WEL wil?

Gedoe bij de trailer deel 1: Waarom lokken met een emmer voer bijna nooit werkt

Gedoe bij de trailer deel 2: “Mijn paard staat eindelijk in de trailer. En nu? Klep dicht en rijden?”

Gedoe bij de trailer deel 3: Waarom je je paard eerst moet losmaken en dan pas de achterstang moet openen

Gedoe bij de trailer deel 4: Waarom sederen trailerlaadproblemen kan veroorzaken of verergeren

Weet jij hoeveel invloed JIJ op je paard kunt hebben?

Kan jij mijn paard niet gewoon even voor me fiksen?

Kijk eens naar wat er WEL goed gaat

Hoe duidelijk ben jij voor je paard?

Ik heb hem even alle hoeken van de bak laten zien!

Training geannuleerd!

Houd je klep in de gaten!

Stel je bent een paard... De Trailertijdmachine

Heb jij ook last van startproblemen?

Een klopje op de hals klopt niet altijd

Creatief met Balk - Deel 1

Creatief met Balk - Deel 2

Creatief met Balk - Deel 3

Creatief met Balk - Deel 4

Creatief met Balk - Deel 5

Train jij je paard vaker dan nodig?

Nieuwe gewoonte aanleren? Begin klein!

Je paard snapt niet dat de bron van jouw spanning tussen je oren zit

Gewoon doorgaan; waar een wil is...

Loop jij weleens aan de rechterkant van je paard?

Minder stress bij "andersom" vervoeren

Wandelen met je paard: het effect van deeldoelen

Dit is een parkeerplaats!

Wint je paard als je afstapt als je paard ergens niet voorbij durft?

Blijft jouw paard liever in de wei als je hem komt halen?

Een paard starten op een "sympathieke" manier zorgt voor minder stress tijdens de training

Paarden blijven schrikken van nieuwe voorwerpen

Er zijn geen echte wilde paarden meer op aarde

De invloed van jouw lichaamshouding op je paard

Meer controle over je paard? Laat los!

Soms kun je beter NIET met je paard gaan trainen

Ik heb helemaal geen hulp nodig!

Paard met gebruiksaanwijzing

Ga trainen en blijf trainen!

Hoe weet ik of mijn paard bang is?


Vragen? Nieuwsgierig naar een specifiek onderwerp?

Mocht je vragen of opmerkingen hebben naar aanleiding van een van de blogs of artikelen, wil je meer weten over paardengedrag, of heb je een vraag over hoe coaching met behulp van paarden werkt, dan kun je altijd contact met me opnemen via de mail, telefoon of het contactformulier. Ook als je een artikel of blog zou willen lezen over een bepaald onderwerp, dan hoor ik dat graag.

Wil jij extra motivatie in je mailbox? Tips om zelf steviger in je schoenen te gaan staan, of om de relatie met je paard nog verder te verbeteren? En wil je daarnaast op de hoogte blijven van acties en aanbiedingen van Man en Paard Coaching?

Klik dan op onderstaande knop.